IQ en persoonlijkheid

Staat je IQ al bij je geboorte vast?

Is intelligentie aangeboren?

Vroeger dacht men dat bij je geboorte al vaststond hoe slim zou je worden. Men dacht zelfs dat mensen van bepaalde afkomst van nature slimmer waren dan mensen met een andere achtergrond. Intelligentie blijkt gelukkig niet aangeboren te zijn. Uiteraard krijg je een bepaald genetisch pakket mee van je ouders. Maar vanaf het moment dat je nog geboren moet worden, zijn er al externe factoren die invloed hebben op de ontwikkeling van je intelligentie. Tijdens de zwangerschap heeft de leefstijl van je moeder al invloed op de ontwikkeling van je hersenen. Rookt ze bijvoorbeeld en drinkt ze alcohol? Dit kan negatief uitpakken voor de ontwikkeling van je brein. Maar dat is niet het hele verhaal. Eenmaal geboren, zijn er heel veel zaken die je ontwikkeling op het gebied van intelligentie bepalen. In Quest zegt Psycholoog Jelte Wicherts van Tilburg University hierover het volgende:

Dat intelligentie is aangeboren, is een heel raar idee. Ik ben nu hoogleraar, ik heb vast wel wat mazzel gehad met mijn genetische aanleg. Maar als je mij vanaf dag één in een hok had opgesloten, dan had ik niet met jou kunnen praten als deskundige. Ik heb elke dag weer dingen geleerd en ben elke dag wat vooruitgegaan. Je moet cognitieve vaardigheden ook ontwikkelen.

 

Wat heeft invloed op de ontwikkeling van je intelligentie?

Er zijn verschillende omstandigheden die invloed hebben op de ontwikkeling van je intelligentie. In de Verenigde Staten kregen immigranten in de vorige eeuw een IQ test voordat ze Amerikaans staatsburger konden worden. Sommige groepen scoorden aanvankelijk heel slecht, maar gingen steeds beter scoren. Een van de verklaringen was dat de kinderen uit deze groepen beter onderwijs kregen en dat ze steeds gezonder leefden. Ze hadden bijvoorbeeld geen honger meer, wat in die tijd nog veel voorkwam. Volgens Dr Gavin Evans van de University of London wordt de ontwikkeling van je IQ sterk beïnvloed door wat er in je vroege jaren van je leven is gebeurd. Hij zegt hierover:

Als je uit een gezin komt waar veel gediscussieerd wordt, waar je wordt aangemoedigd om dingen te beargumenteren, om te lezen en om dingen te bespreken, is het waarschijnlijk dat je beter gaat scoren op een IQ test.

Dus een betere voeding, beter onderwijs en hoger opgeleide ouders die je stimuleren, zijn belangrijk factoren voor de ontwikkeling van je IQ. Ook een recent onderzoek van het CPB bevestigt dit. Hieruit blijkt bijvoorbeeld dat de opleiding van ouders bepalender is voor schoolsucces dan iemands migratie-achtergrond. Het CPB vergeleek de gegevens van duizenden basisscholieren in het basis- en middelbaar onderwijs. Uit deze analyse kwam naar voren dat kinderen van ouders met een laag inkomen of een lage opleiding al op driejarige leeftijd veel minder goed zijn in reken- en taalvaardigheden dan kinderen van ouders met een hoog inkomen of hoog opleidingsniveau. En de verschillen worden daarna ook niet meer kleiner.

 

Kan je altijd slimmer worden?

Kan je altijd slimmer worden? Ja en nee. Als je opvoeding en de omgeving waarin je opgroeit grote invloed heeft op de ontwikkeling van je IQ, dan zou dat betekenen dat intelligentie altijd trainbaar is. Volgens hoogleraar in de neuropsychologie, Erik Scherder ontwikkelen je hersenen zich tot je 25e jaar. Je intelligentieniveau is vanaf dat moment vrij stabiel. Je hersenen zullen bijvoorbeeld qua werkgeheugen of ruimtelijk inzicht klaar zijn en niet meer groeien. Maar dat is geen reden om de hersenen daarna niet meer uit te dagen of te prikkelen. Ook op latere leeftijd kan je nog een taal leren of een studie gaan volgen. Je kan dus nog steeds slimmer worden. Maar het vermogen van je hersenen ligt dan wel vast. Je kunt het een beetje vergelijken met een auto. De ene auto heeft 125 pk en de andere auto 115 pk. Voor veel zaken is het vermogen van elke auto ruim voldoende. Het gaat er vooral om dat je de auto gebruikt en goed onderhoudt. Dan heb je er meer plezier van en het verlengt de levensduur. Om je hersenen gezond te houden, is het volgens Erik Scherder dan ook erg belangrijk om voldoende te bewegen.

Het is nooit te laat om te beginnen met bewegen. Ook wie de 25 al ruimschoots is gepasseerd en dan pas de sportfiets ontdekt, verbetert daarmee nog zijn conditie, gezondheid, stemming – én vermindert het risico op dementie.

Je intelligentieniveau ligt dus op een bepaald moment vast, maar je kan je hersenen, net als je lijf wel in conditie houden en stimuleren.

 

IQ is niet hetzelfde als intelligentie

Overigens is het meten van IQ niet hetzelfde als het meten van intelligentie of slimheid. IQ testen meten vooral abstracte logica. Vaardigheden die belangrijk zijn in vakken als wiskunde en informatica. Andere vormen van intelligentie, zoals emotionele intelligentie en levenswijsheid worden niet met een IQ test gemeten. Daarnaast is er maar een klein verband tussen IQ en persoonlijkheid. Slimme mensen zijn dus niet aardiger of betrouwbaarder.